Độ Tuổi Thích Hợp Niềng Răng Cho Trẻ Em Mẹ Nên Biết

Độ tuổi thích hợp niềng răng cho trẻ em không cố định ở một mốc, mà thường chia thành 2 giai đoạn: khám đánh giá sớm từ khoảng 7 tuổi để theo dõi hướng phát triển của hàm, và niềng răng cố định toàn diện thường bắt đầu từ 11-14 tuổi khi phần lớn răng vĩnh viễn đã mọc đủ.

Nhiều mẹ phân vân không biết nên đợi con thay hết răng sữa mới tìm hiểu về niềng răng, hay nên khám sớm hơn để không bỏ lỡ giai đoạn can thiệp nhẹ nhàng. Sự thiếu rõ ràng này khiến không ít mẹ chờ đến khi tình trạng răng đã rõ mới bắt đầu tìm hiểu.

Điều mẹ cần biết là niềng răng không chỉ có một thời điểm bắt đầu, mà còn tùy vào loại vấn đề khớp cắn của bé. Bài này giúp mẹ hiểu 2 giai đoạn chỉnh nha ở trẻ em, khi nào nên khám đánh giá sớm, và các yếu tố ảnh hưởng đến thời điểm niềng răng phù hợp.

2 giai đoạn chỉnh nha ở trẻ em mẹ cần phân biệt

Chỉnh nha nhi khoa thường được chia thành 2 giai đoạn chính, không phải chỉ một lần niềng khi bé đủ tuổi. Giai đoạn 1 là khám và can thiệp sớm nếu cần, thường từ 7-10 tuổi, tập trung vào việc định hướng phát triển xương hàm khi xương còn đang tăng trưởng mạnh. Giai đoạn 2 là niềng răng cố định toàn diện, thường từ 11-14 tuổi, khi phần lớn răng vĩnh viễn đã mọc đủ để sắp xếp lại vị trí răng.

Không phải bé nào cũng cần cả 2 giai đoạn. Nhiều bé chỉ cần khám theo dõi ở giai đoạn 1 mà không cần can thiệp gì, rồi niềng răng một lần ở giai đoạn 2 khi đến tuổi phù hợp. Một số trường hợp khớp cắn lệch do xương hàm mới cần can thiệp sớm ở giai đoạn 1 để giảm mức độ phức tạp khi trưởng thành.

💬 Góc chuyên gia

Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO) khuyến nghị trẻ nên được khám chỉnh nha đánh giá lần đầu vào khoảng 7 tuổi, khi hàm đã có cả răng sữa lẫn răng vĩnh viễn giúp bác sĩ nhận diện sớm các vấn đề như hàm hẹp, thiếu chỗ mọc răng, lệch khớp cắn hoặc mất cân đối hai bên hàm. Khám ở tuổi này không có nghĩa bé sẽ niềng răng ngay, phần lớn chỉ cần theo dõi định kỳ.

Nguồn: American Association of Orthodontists

Những yếu tố ảnh hưởng đến thời điểm niềng răng phù hợp

- Loại vấn đề khớp cắn: lệch do răng thường niềng muộn hơn được, lệch do xương hàm cần theo dõi và can thiệp sớm hơn.
- Tốc độ thay răng của bé: mỗi bé thay răng sữa sang răng vĩnh viễn ở tốc độ khác nhau, ảnh hưởng đến thời điểm niềng phù hợp.
- Thói quen xấu chưa được cai: mút tay, ngậm ti giả, đẩy lưỡi kéo dài có thể cần xử lý trước khi niềng để hạn chế tái lệch.
- Mức độ hợp tác của bé: niềng răng cố định đòi hỏi bé tự vệ sinh và tuân thủ hướng dẫn, nên bác sĩ cũng cân nhắc yếu tố này khi tư vấn thời điểm.

Mẹ có thể tham khảo thêm trẻ bị hô hàm trên phải làm sao nếu đang lo lắng về một dấu hiệu khớp cắn cụ thể của con.

Dấu hiệu cho thấy mẹ nên đưa bé khám sớm hơn mốc thông thường

Một số dấu hiệu cho thấy mẹ không nên chờ đến khi bé thay hết răng sữa mới đi khám.

💬 Góc chuyên gia

Theo Báo cáo Sức khỏe Răng miệng Toàn cầu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2022), các vấn đề khớp cắn và lệch lạc răng hàm ở trẻ nên được theo dõi từ sớm, vì can thiệp đúng thời điểm giúp giảm mức độ phức tạp của quá trình điều chỉnh so với khi chờ đến tuổi trưởng thành.

Nguồn: WHO Global Oral Health Status Report 2022

Mẹ nên đưa bé khám sớm hơn nếu thấy hàm trên hoặc hàm dưới nhô rõ rệt, răng mọc chen chúc thiếu chỗ, mất răng sữa quá sớm do sâu răng, hoặc bé có thói quen thở miệng, mút tay kéo dài qua 3-4 tuổi. Bác sĩ chỉnh nha sẽ đánh giá xem bé có cần can thiệp giai đoạn 1 hay chỉ cần theo dõi định kỳ.

Chăm sóc răng miệng đúng cách trước và trong quá trình chỉnh nha

Dù bé đang ở giai đoạn theo dõi hay đã niềng răng, vệ sinh răng miệng đúng cách vẫn là yếu tố quan trọng giúp quá trình chỉnh nha diễn ra thuận lợi, hạn chế sâu răng và viêm nướu quanh mắc cài. Mẹ có thể tham khảo thêm cách chăm sóc răng miệng cho trẻ để xây dựng thói quen phù hợp theo từng giai đoạn.

Câu hỏi thường gặp về độ tuổi niềng răng cho trẻ em

Niềng răng cho trẻ em có cần chờ đến khi thay hết răng sữa không?

Không nhất thiết. Với những trường hợp lệch do xương hàm, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp giai đoạn 1 từ 7-10 tuổi, khi xương hàm còn đang phát triển và dễ định hướng hơn, thay vì chờ đến khi thay hết răng mới bắt đầu.

Khám chỉnh nha lúc 7 tuổi mà bé chưa cần niềng thì có phí thời gian không?

Không phí thời gian. Đây là buổi khám đánh giá, giúp bác sĩ ghi nhận hướng phát triển của hàm sớm, từ đó theo dõi định kỳ. Nếu sau này bé cần can thiệp, việc có dữ liệu theo dõi từ sớm giúp bác sĩ lên kế hoạch phù hợp hơn.

Niềng răng sớm ở giai đoạn 1 có giúp giai đoạn 2 diễn ra nhanh hơn không?

Với một số trường hợp lệch do xương hàm, can thiệp sớm ở giai đoạn 1 có thể giúp giai đoạn niềng chính thức sau này đơn giản hơn. Tuy nhiên, không phải bé nào can thiệp giai đoạn 1 cũng rút ngắn được giai đoạn 2, tùy thuộc vào đánh giá cụ thể của bác sĩ.

Trẻ bị hô hoặc móm thì độ tuổi khám chỉnh nha có khác nhau không?

Mốc khám đánh giá ban đầu quanh 7 tuổi áp dụng chung cho cả hô và móm. Tuy nhiên, móm do xương hàm dưới phát triển quá mức thường được các bác sĩ theo dõi sát hơn ở giai đoạn sớm, vì xương hàm dưới còn tăng trưởng đến tuổi dậy thì.

Lưu ý:

- Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
- Sản phẩm chăm sóc răng miệng Midkid không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Người biên soạn:

Đội ngũ chuyên môn Midkid, Công ty Cổ phần Dược Khoa (DK Pharma). Xem thêm tại trang giới thiệu.