Bé Bú Mẹ Có Cần Rơ Lưỡi Không? Cách Quan Sát Và Làm Sạch Miệng Cho Bé

Bé bú mẹ có cần rơ lưỡi không là câu hỏi của rất nhiều mẹ. Sau mỗi cữ bú, sữa có thể để lại cặn trên lưỡi và nướu, nên mẹ vẫn có thể làm sạch miệng bé nhẹ nhàng mỗi ngày. Mẹ quan sát lưỡi bé và hỏi bác sĩ nếu mảng trắng không lau sạch.

Nhiều mẹ nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn thường nghe mỗi người nói một kiểu: người bảo cần rơ lưỡi mỗi ngày, người bảo bú mẹ thì miệng bé tự sạch. Mẹ băn khoăn không biết làm vậy có thừa hay có thiếu, lại sợ làm con khó chịu.

Nội dung dưới đây giúp mẹ hiểu sữa mẹ để lại gì trong miệng bé, cách phân biệt cặn sữa với dấu hiệu cần đi khám, từng bước làm sạch an toàn và những điều không nên làm.

Sữa mẹ có để lại cặn trong miệng bé không?

Dù là sữa mẹ hay sữa công thức, sau cữ bú vẫn có thể còn một lớp cặn sữa mỏng ở mặt lưỡi, nướu và góc má trong. Bé sơ sinh chưa biết tự súc miệng, lưỡi còn ít vận động nên cặn dễ đọng lại, nhất là khi bé ngủ ngay sau bú.

Điều này không có nghĩa là mẹ làm sai hay bé bị bệnh. Cặn sữa là hiện tượng thường gặp. Việc mẹ cần làm là quan sát và giữ miệng bé sạch nhẹ nhàng, thay vì làm theo một quy tắc cứng cho mọi bé. Khi cần làm sạch, gạc rơ lưỡi cho bé dùng một lần là dụng cụ sạch, tiện cho mẹ.

💬 Góc chuyên gia

Theo WHO, phần lớn các bệnh răng miệng có thể phòng ngừa được nếu chăm sóc đúng cách. Chăm sóc miệng cho bé từ sớm, kể cả khi chưa mọc răng, là một phần của thói quen đó.

Nguồn: WHO, Global Oral Health Status Report

Mẹ quan sát gì để biết lưỡi và miệng bé có cần làm sạch?

Mẹ nên nhìn lưỡi bé vào một thời điểm cố định, ví dụ buổi sáng hoặc trước cữ bú, dưới ánh sáng đủ rõ. Bảng dưới đây giúp mẹ nhận biết mức độ, không dùng để tự chẩn đoán.

Mẹ thấyCó thể làMẹ nên làm
Lớp trắng mỏng trên lưỡi, lau nhẹ thì sạchCặn sữa thường gặpLàm sạch nhẹ nhàng, quan sát tiếp
Mảng trắng dày, dính, lau không sạchCần bác sĩ đánh giáKhông cố chà mạnh, đưa bé đi khám
Bé quấy khóc, bỏ bú, miệng đỏ hoặc đauCần bác sĩ đánh giáĐưa bé đi khám sớm

Mẹ không tự chẩn đoán tưa lưỡi hay nấm miệng chỉ bằng mắt thường. Nếu thấy mảng trắng không lau sạch, mẹ có thể tìm hiểu thêm trong bài tưa lưỡi ở bé: vệ sinh tại nhà và khi nào đi khám rồi trao đổi với bác sĩ.

Cách làm sạch miệng nhẹ nhàng cho bé bú mẹ

Các bước dưới đây mỗi lần chỉ cần vài chục giây.

1. Rửa tay sạch: rửa tay bằng xà phòng, lau khô, cắt gọn móng tay trước khi chạm vào miệng bé.
2. Chọn thời điểm phù hợp: tránh làm ngay sau khi bé vừa bú no vì bé dễ ọc. Mẹ nên đợi bé yên, tỉnh táo.
3. Dùng dụng cụ sạch: mẹ dùng gạc rơ lưỡi tiệt trùng dùng một lần, không dùng lại gạc hoặc khăn đã dùng.
4. Quấn gạc quanh ngón tay: đặt bé nằm đầu cao hoặc bế nghiêng, mẹ lau nhẹ mặt lưỡi từ trong ra ngoài.
5. Lau nướu và má trong: lau nhẹ dọc nướu trên, nướu dưới và mặt trong má, không ấn mạnh.
6. Dừng khi bé khó chịu: nếu bé ho, ọe hoặc quấy khóc, mẹ dừng lại, ổn định bé rồi mới làm tiếp.

Để xem thao tác chi tiết hơn, mẹ có thể đọc bài cách rơ lưỡi cho trẻ sơ sinh đúng cách.

Những điều mẹ không nên làm khi vệ sinh miệng cho bé

- Không chà mạnh hoặc cạo lưỡi để làm hết mảng trắng.
- Không tự bôi, đắp hoặc cho bé ngậm thứ gì lên miệng khi chưa hỏi bác sĩ.
- Không dùng khăn, gạc đã dùng hoặc đã rơi xuống đất.
- Không rơ lưỡi khi bé đang ngủ, đang bú hoặc ngay sau khi vừa ọc sữa.
- Không ép bé khi bé quấy khóc nhiều.

Mẹ cũng nên biết rằng lưỡi bé có thể đổi màu nhẹ do sữa hoặc do nguyên nhân khác. Trường hợp thắc mắc, mẹ có thể xem thêm bài bé sơ sinh bị ố vàng ở lưỡi để biết cách vệ sinh và khi nào cần khám.

Khi nào mẹ nên đưa bé đi khám?

Mẹ nên đưa bé đi khám nếu bé quấy khóc khi bú, bỏ bú, miệng đỏ hoặc đau, mảng trắng lan rộng hay không lau sạch sau vài lần làm sạch nhẹ. Bác sĩ sẽ kiểm tra miệng bé và hướng dẫn cách chăm sóc phù hợp.

💬 Góc chuyên gia

Theo AAPD, mẹ nên cho bé khám răng lần đầu trong vòng 6 tháng sau khi mọc chiếc răng đầu tiên, và không muộn hơn khi bé tròn 1 tuổi. Sau lần khám đầu, bé nên khám răng định kỳ khoảng 6 tháng một lần.

Nguồn: AAPD, Periodicity of Examination

Câu hỏi thường gặp

Bé bú mẹ hoàn toàn có bắt buộc phải rơ lưỡi không?

Mẹ không nên xem đây là việc bắt buộc theo một quy tắc chung. Điều quan trọng là mẹ quan sát lưỡi và miệng bé, nếu thấy cặn sữa đọng thì làm sạch nhẹ nhàng bằng dụng cụ sạch. Nếu lưỡi bé sạch, bé bú tốt và vui vẻ, mẹ chưa cần lo lắng. Khi thấy mảng trắng không lau sạch hoặc bé bỏ bú, mẹ nên hỏi bác sĩ để được tư vấn riêng cho bé.

Mỗi ngày nên rơ lưỡi cho bé mấy lần?

Mẹ có thể làm một đến hai lần mỗi ngày, ví dụ buổi sáng và sau cữ bú cuối trong ngày, cách cữ bú một đến hai giờ để bé không bị ọc. Mẹ không cần làm quá nhiều lần vì dễ khiến bé khó chịu và sợ. Nếu bé chống đối, mẹ có thể giảm số lần và tìm lúc bé vui vẻ, đồng thời hỏi bác sĩ về nhịp chăm sóc phù hợp.

Làm thế nào để phân biệt cặn sữa và tưa lưỡi?

Cặn sữa thường là lớp trắng mỏng, lau nhẹ là sạch. Mảng trắng dày, dính và khó lau, đôi khi kèm bé quấy khóc hoặc bỏ bú, cần được bác sĩ đánh giá. Mẹ không nên chà mạnh để thử, vì có thể làm trầy niêm mạc và khiến bé đau. Nếu mẹ chưa chắc chắn, cách an toàn nhất là chụp ảnh lưỡi bé và đưa bé đi khám.

Có cần rơ lưỡi khi bé chưa mọc răng không?

Bé chưa mọc răng vẫn có cặn sữa trên lưỡi, nướu và má trong, nên mẹ vẫn có thể làm sạch miệng nhẹ nhàng như một phần chăm sóc hằng ngày. Thao tác cần dịu, dùng dụng cụ sạch, không chà mạnh. Khi bé bắt đầu mọc răng, mẹ có thể kết hợp lau nướu để bé quen với việc vệ sinh miệng và dễ chuyển sang đánh răng sau này.

Bé bú bình có khác bé bú mẹ không?

Cả hai cách bú đều có thể để lại cặn sữa trong miệng, nên mẹ quan sát lưỡi và làm sạch nhẹ khi cần theo cùng một nguyên tắc. Điểm khác chủ yếu nằm ở thói quen bú của từng bé, như bé ngậm ti lâu hoặc ngủ ngay sau bú. Mẹ nên điều chỉnh theo từng bé và hỏi bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường ở miệng hoặc khi bú.

Gạc rơ lưỡi cho bé từ 0 ngày tuổi

Gạc rơ lưỡi MidkidBaby dùng được từ 0 ngày tuổi, là gạc tiệt trùng, đóng gói riêng từng gói, dùng một lần, vị nho và không để lại xơ vải khi lau. Gạc giúp mẹ làm sạch lưỡi, nướu và khoang miệng của bé, kể cả cặn sữa, mảng bám. Thành phần gồm Xylitol, Ovopron DC, dịch chiết lá hẹ, Glycerin và NaHCO3, trong đó Xylitol hỗ trợ ức chế vi khuẩn gây sâu răng. Mẹ có thể dùng một đến hai lần mỗi ngày, cách cữ bú một đến hai giờ.

Lưu ý:

- Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
- Sản phẩm chăm sóc răng miệng Midkid không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Người biên soạn:

Đội ngũ chuyên môn Midkid, Công ty Cổ phần Dược Khoa (DK Pharma). Xem thêm tại trang giới thiệu.